Qua tổng kết thực tiễn 10 năm thi hành, có thể khẳng định việc ban hành Luật thanh niên là rất cần thiết, tạo cơ sở pháp lý cho việc chăm lo, giáo dục, bồi dưỡng và phát huy thanh niên. Việc ban hành Luật thanh niên đã có nhiều tác động tích cực đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên; đồng thời phát huy vai trò của tổ chức thanh niên và chức năng quản lý nhà nước về thanh niên,... thể hiện ở những kết quả nổi bật như sau: tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật nhằm phát huy vai trò xung kích, tình nguyện, sức sáng tạo và tiềm năng to lớn của thanh niên đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành ở trung ương và địa phương về vị trí, vai trò của thanh niên, coi đầu tư cho thanh niên là đầu tư cho phát triển vì chất lượng nguồn nhân lực trẻ có ảnh hưởng quyết định đến phát triển kinh tế - xã hội; phát huy được vị trí, vai trò của tổ chức thanh niên trong việc đoàn kết, tập hợp thanh niên, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên; hình thành được bộ máy làm công tác quản lý nhà nước về thanh niên thống nhất từ trung ương đến cơ sở...
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện Luật thanh niên đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc và bất cập chủ yếu như sau: một số quy định của Luật khó áp dụng, thiếu đồng bộ với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, tác động trực tiếp đến các chính sách dành cho thanh niên; thiếu nguồn lực thực hiện Luật; công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật đối với thanh niên còn bị xem nhẹ dẫn đến tình trạng cơ quan, tổ chức, đơn vị triển khai thực hiện tốt cũng không được đánh giá, ghi nhận và ngược lại không làm cũng không bị xử lý; chưa có cơ chế tạo điều kiện, khuyến khích và bảo đảm sự tham gia của thanh niên trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến thanh niên (tham vấn thanh niên)...

Trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày sâu rộng, các chính sách, pháp luật đối với thanh niên cần phải đổi mới, hoàn thiện để phù hợp với sự phát triển của thanh niên. Tại Tọa đàm các đại biểu tham dự cũng đóng góp nhiều ý kiến liên quan đến các nội dung như: đề xuất, bổ sung quy định vê trách nhiệm của Nhà nước đối với thanh niên và trách nhiệm của thanh niên trong nghiên cứu khoa học và công nghệ; trách nhiệm của Nhà nước đối với thanh niên di cư trong Luật thanh niên sửa đồi; trách nhiệm của thanh niên trong giám sát và phản biện chính sách, pháp luật có liên quan đến thanh niên; vai trì của tổ chức đoàn các cấp trong việc tổ chức cho thanh niên tham gia giám sát phản biện việc xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật đối với thanh niên; giải quyết việc làm cho thanh niên.
Theo đó cần quy định theo hướng, xây dựng và triển khai thực hiện cơ chế, chính sách đầu tư, hỗ trợ và khuyến khích đầu tư tiếp theo cho các tổ chức của thanh niên, cá nhân là thanh niên, các tài năng trẻ tham gia nghiên cứu khoa học và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; phát triển công nghệ và dịch vụ khoa học và công nghệ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và đời sống; thành lập và tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất cho các trung tâm nghiên cứu về khoa học, công nghệ theo chuyên môn sâu của ngành, trong đó tập hợp được một số lớn các chuyên gia, tiến sĩ đầu ngành; tăng cường tổ chức các mô hình, phong trào để thanh niên, tài năng trẻ nghiên cứu khoa học tại các cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học; Ưu tiên giao trực tiếp đối tài năng trẻ có thành tích trong nghiên cứu thực hiện các đề tài, đề án cấp quốc gia; tiếp tục tăng kinh phí nghiên cứu khoa học, rà soát bỏ bớt các thủ tục đăng ký đề tài, thủ tục thanh quyết toán các đề tài khoa học. Bên cạnh trách nhiệm của Nhà nước thì trách nhiệm của thanh niên trong nghiên cứu khoa học và công nghệ là cần nâng cao ý thức, không ngừng nỗ lực, đẩy mạnh các hoạt động từ giáo dục đạo đức, lý tưởng, lối sống đến chuyên môn, học tập, nâng cao trong nghiên cứu khoa học góp phần phát triển của ngành khoa học công nghệ, nêu cao tinh thần tự giác, độc lập trong nghiên cứu, kiên quyết đấu tranh với mọi biểu hiện sao chép các công trình khoa học đã được công bố, tích cực tham gia các hoạt động, phong trào nghiên cứu khoa học trong thanh niên. Chủ động tra cứu, nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ đã có trên thế giới.
Các ý kiến cũng đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Thanh niên, theo đó cần có quy định về phát huy vai trò của thanh niên trong giám sát và phản biện chính sách, pháp luật có liên quan đến thanh niên. Để cụ thể hóa Nghị quyết 25, Quyết định số 217 của Bộ Chính trị, trên cơ sở kết thừa Luật Thanh niên hiện hành, rất cần thiết bổ sung quy định về nhiệm vụ của tổ chức Đoàn trong tham gia phản biện chính sách xã hội và tổ chức cho thanh niên tham gia giám sát, phản biện xã hội trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật liên quan đến thanh niên. Quy định này vừa thể chế hóa quan điểm của Đảng, đồng thời nâng cao vị trí vai trò của tổ chức Đoàn trong việc tham mưu, đề xuất với Nhà nước xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật đối với thanh niên, tạo điều kiện cho Đoàn bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của thanh niên và hỗ trợ thanh niên rèn luyện, trưởng thành./.

Đ.H.M