Đánh giá chung về tình hình thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 trong hơn 03 năm vừa qua, ông Nguyễn Hồng Tuyến chỉ rõ bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Luật còn một số khó khăn, vướng mắc cần phải khắc phục, cụ thể là: quy trình lập đề nghị xây dựng văn bản quy phạm pháp luật chưa thực sự hợp lý và sát với thực tế; việc xác định vai trò và trách nhiệm của cơ quan trình trong việc tiếp thu, chỉnh lý dự án luật, pháp lệnh chưa thực sự hợp lý; việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn; việc cấm ban hành văn bản quy phạm pháp luật có quy định thủ tục hành chính đối với văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương chưa tính đến các trường hợp đặc biệt khi cần ban hành thủ tục hành chính để thực hiện là các biện pháp có tính chất đặc thù của địa phương hoặc sửa đổi, các thủ tục hành chính đã ban hành trước ngày Luật năm 2015 có hiệu lực.
Ngoài ra, cách mạng công nghiệp lần thứ tư có tác động tới nhiều lĩnh vực trong hệ thống pháp luật. Việc ứng dụng các thành tựu công nghệ mới của cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng tác động trực tiếp tới quy trình xây dựng và thực thi pháp luật, đòi hỏi công tác xây dựng và thực thi pháp luật, phản ứng chính sách phải nhanh chóng, kịp thời hơn nữa...

Để góp phần khắc phục các hạn chế của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, đồng thời đáp ứng các yêu cầu phát triển đất nước trong bối cảnh mới, một trong những nhiệm vụ quan trọng của Bộ Tư pháp trong quá trình xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật năm 2015 là phải nghiên cứu, tham khảo kinh nghiệm hoạt động lập pháp của nước ngoài. Mục đích chính là để tìm hiểu các quy định của các nước về một số vấn đề quan trọng trong quy trình lập pháp và lý do tại sao phải có các quy định đó. Chẳng hạn như các quy định về vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể tham gia vào quá trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (cơ quan trình dự án, cơ quan thẩm tra dự án, cơ quan chủ trì chỉnh lý dự án); quy trình chính sách; quy trình soạn thảo; ủy quyền lập pháp; trình tự, thủ tục rút gọn; ứng dụng công nghệ trong soạn thảo văn bản pháp luật ...
Sau khi nghe giới thiệu dự thảo Báo cáo kinh nghiệm nước ngoài và kinh nghiệm về hoạt động lập pháp của các nước như: CHDCND Trung Hoa, Ustralia, Liên bang Đức, Canada, Anh, Pháp, hội thảo đã tập trung trao đổi, thảo luận về các kinh nghiệm của một số quốc gia về quy trình xây dựng chính sách, quy trình soạn thảo; vai trò, trách nhiệm của các cơ quan trong quy trình xây dựng luật và trách nhiệm giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án luật, pháp lệnh;ủy quyền lập pháp; quy trình rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, chuyên gia đến từ JICA cũng đã chia sẻ kinh nghiệm lập pháp của Nhật Bản.
Các ý kiến góp ý dự thảo Báo cáo kinh nghiệm nước ngoài về quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật đều cho rằng rất cần thiết phải có báo cáo kinh nghiệm nước ngoài và hiện tại dự thảo báo cáo có rất nhiều ưu điểm và Báo cáo được thực hiện một cách công phu, nghiêm túc, có nhiều hàm lượng trí tuệ và khoa học. Phần lớn các đánh giá cụ thể trong dự thảo Báo cáo có mức độ khái quát cao, có tính ứng dụng thiết thực đối với hoạt động xây dựng, hoàn thiện pháp luật về ban hanh VBQPPL ở Việt Nam hiện nay. Tuy nhiên, nội dung dự thảo Báo cáo chỉ là các quy định về quy trình trong pháp luật các quốc gia, thiếu kinh nghiệm thi hành và sẽ hợp lý hơn nếu các quốc gia được sắp xếp theo nhóm trên cơ sở những tiêu chí nhất định. Dự thảo Báo cáo nên có nội dung so sánh kinh nghiệm giữa các quốc gia (nhóm quốc gia) hoặc giữa các quốc gia (nhóm quốc gia) với Việt Nam, từ đó nên đưa ra đề xuất hay kiến nghị thật sự phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam. Ngoài ra, nội dung nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế cần bám sát nội dung cần sửa đổi của dự án Luật thì sẽ thuyết phục hơn.
Kết luận Hội thảo 02 ngày với 11 tham luận cùng với các chia sẻ hữu ích từ các chuyên gia Nhật Bản, Lãnh đạo Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật cho rằng, việc hoàn thiện Báo cáo kinh nghiệm nước ngoài về quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật sẽ trực tiếp giúp cho quá trình chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật và nội dung trao đổi, thảo luận của các đại biểu tại Hội thảo ngày hôm nay sẽ là cơ sở lý luận và thực tiễn hết sức quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật trước khi trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Báo cáo này sẽ là tài liệu kèm theo hồ sơ dự án Luật trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Vụ VĐCXDPL