Dự thảo Tờ trình đề nghị xây dựng Nghị định do Bộ Nội vụ chủ trì soạn thảo cho biết, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp quy định Người quản lý doanh nghiệp nhà nước, Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp có hành vi vi phạm làm thất thoát tài sản nhà nước, gây thiệt hại cho doanh nghiệp nhà nước thì phải bồi thường thiệt hại. Để thi hành Luật này, Điều 65 Nghị định số 97/2015/NĐ-CP ngày 19/10/2015 của Chính phủ có quy định về trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của Người quản lý doanh nghiệp nhà nước và Điều 38 Nghị định số 106/2015/NĐ-CP ngày 23/10/2015 của Chính phủ quy định về việc quản lý người đại diện phần vốn góp nhà nước giữ các chức vụ quản lý tại doanh nghiệp mà nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ có quy định trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Vì vậy, để có cơ chế xử lý trách nhiệm của Người quản lý doanh nghiệp nhà nước và Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi có hành vi vi phạm làm thất thoát tài sản nhà nước, gây thiệt hại cho doanh nghiệp nhà nước thì việc ban hành Nghị định của Chính phủ quy định trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của Người quản lý doanh nghiệp nhà nước, Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp là cần thiết.
Dự thảo đề nghị xây dựng Nghị định quy định trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp đưa ra 03 chính sách lớn, đó là: chính sách về phạm vi người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường, hoàn trả; chính sách về trách nhiệm yêu cầu bồi thường, hoàn trả; chính sách về cách thức xác định thiệt hại phải bồi thường, hoàn trả và trình tự, thủ tục xác định trách nhiệm bồi thường, hoàn trả.

Đa số các thành viên Hội đồng thẩm định cho rằng, hiện nay, trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp đang được thực hiện theo các quy định của Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp, Điều lệ, Quy chế nội bộ của doanh nghiệp…Đặc biệt, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 03/6/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước, thì thời gian tới sẽ “thực hiện việc tách bạch người quản lý doanh nghiệp nhà nước khỏi chế độ viên chức, công chức”, do đó, đặt ra nhiệm vụ trong lộ trình từ nay đến năm 2020 phải tiến hành việc sửa đổi Luật Công chức, viên chức hiện hành, vì vậy, việc ban hành Nghị định này là không cần thiết do đối tượng người quản lý doanh nghiệp không thuộc sự điều chỉnh của Luật công chức, viên chức. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có ý kiến cho rằng, để không buông lỏng hoạt động này, nhà nước cũng cần phải có cơ chế để quy định trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp khi có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại cho nhà nước và doanh nghiệp. Mặt khác, do phía cơ quan chủ trì soạn thảo chưa chỉ rõ cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn việc thực hiện trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp thời gian qua nên rất khó cho cơ quan thẩm định, thành viên hội đồng có đánh giá tổng thể về vấn đề này và ra quyết định chính xác về sự cần thiết ban hành Nghị định.
Trên cơ sở ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định và hồ sơ dự thảo đề nghị xây dựng Nghị định, ông Nguyễn Thanh Tú, Vụ trưởng Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Chủ tịch Hội đồng thẩm định kết luận: dự thảo đề nghị xây dựng Nghị định quy định trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng không đủ điều kiện trình và trong báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp sẽ thể hiện rõ điều này. Về hướng xử lý tiếp theo, Chủ tịch Hội đồng thẩm định đưa ra 3 kiến nghị để xử lý đối với vấn đề này đó là: (1) đề nghị bổ sung nội dung quy định về trách nhiệm bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp vào dự thảo Nghị định về thực hiện quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang chủ trì soạn thảo; (2) đề nghị Bộ Nội vụ báo cáo cấp có thẩm quyền đề quyết định giao việc xây dựng dự thảo Nghị định này cho cơ quan khác vì bản thân Bộ Nội vụ không có thực tiễn để đánh giá thực trạng thực hiện việc bồi thường, hoàn trả của người quản lý doanh nghiệp nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp; (3) đề nghị Bộ Nội vụ tiếp tục nghiên cứu, đầu tư để xây dựng Nghị định này có chất lượng hơn để gửi Bộ Tư pháp thẩm định lại. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp và phía cơ quan chủ trì soạn thảo ưu tiên phương án 1, theo đó Bộ Nội vụ tiếp tục phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Kế hoạch và Đầu tư nghiên cứu để đưa nội dung này vào dự thảo Nghị định về thực hiện quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu mà Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang chủ trì soạn thảo./.

Ngô Huyền