Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bà Nguyễn Thị Hảo, Cục trưởng Cục Con nuôi, Bộ Tư pháp trình bày những nội dung cơ bản của dự thảo Nghị định. Nội dung cơ bản của dự thảo Nghị định: sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định nhằm tháo gỡ những cản trở, giải quyết những vướng mắc khó khăn và tăng cường công tác giải quyết việc nuôi con nuôi; sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm bảo đảm thống nhất với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và Công ước La Hay và sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định nhằm tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức trong việc thực hiện thủ tục hành chính về nuôi con nuôi.
Tại Cuộc họp, Hội đồng thẩm định tập trung thảo luận về sự cần thiết ban hành dự thảo nghị định, các vấn đề còn nhiều ý kiến khác nhau như: về phạm vi sửa đổi, bổ sung và tên gọi về tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất của dự thảo Nghị định với hệ thống pháp luật, tính tương thích với ĐƯQT có liên quan mà CHXHCN Việt Nam là thành viên, về sự phù hợp của nội dung dự thảo Nghị định với Luật Nuôi con nuôi; về sự cần thiết, tính hợp lý, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, về bảo đảm lồng ghép giới; về điều kiện bảo đảm thi hành nghị định và về một số nội dung lớn của dự thảo Nghị định.
Hội đồng thẩm định cho rằng, trong bối cảnh chưa sửa Luật Nuôi con nuôi, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 19/2011/NĐ-CP để kịp thời tháo gỡ những cản trở và giải quyết khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý nhà nước về nuôi con nuôi, đồng thời bảo đảm sự thống nhất của pháp luật hiện hành với Công ước La Hay về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực con nuôi quốc tế, đơn giản hóa giấy tờ công dân về con nuôi là rất cần thiết.
Dự thảo Nghị định bảo đảm tính hợp Hiến và về cơ bản, bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan như Luật Trẻ em, Luật người khuyết tật, Luật Hộ tịch, Luật Cư trú; bảo đảm tính tương thích với điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên như Công ước La Hay năm 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực con nuôi quốc tế cũng như một số Hiệp định về nuôi con nuôi mà Việt Nam đã ký với các nước. Dự thảo Nghị định chủ yếu sửa các nội dung mang tính kỹ thuật, không làm phát sinh thêm trách nhiệm của các cơ quan nhà nước nên các nguồn lực về tài chính và nhân lực để bảo đảm thi hành được kế thừa và phát huy nguồn lực có sẵn.

1. Về thu hẹp phạm vi đối tượng trẻ em khuyết tật, trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo được nhận đích danh làm con nuôi (Điều 3)
Thực tiễn thi hành Nghị định số 19/2011/NĐ-CP cho thấy một số địa phương đang lách quy định của Nghị định để cho trẻ em làm con nuôi đích danh ở nước ngoài đối với trường hợp trẻ em bị thoát vị rốn, bụng, bẹn. Việc sửa Nghị định lần này nhằm ưu tiên giải quyết việc nuôi con nuôi trong nước đối với trẻ em mắc bệnh thông thường hoặc mắc bệnh ở thể nhẹ. Do đó, quy định như dự thảo Nghị định về bỏ trường hợp trẻ em bị thoát vị rốn, bụng, bẹn ra khỏi đối tượng trẻ em khuyết tật, trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo được nhận đích danh làm con nuôi ở nước ngoài là phù hợp với thực tiễn.
2. Về việc tiếp nhận, quản lý, sử dụng hỗ trợ nhân đạo ở cơ sở nuôi dưỡng (Điều 4)
Về cơ bản, các quy định về tiếp nhận, quản lý, sử dụng hỗ trợ nhân đạo ở cơ sở nuôi dưỡng quy định trong dự thảo Nghị định đã thể hiện được việc cho, tặng, hỗ trợ của cha, mẹ nuôi vì mục đích nhân đạo được Nhà nước khuyến khích nhưng bảo đảm được quy trình chặt chẽ đối với các cơ sở nuôi dưỡng trong việc tiếp nhận và sử dụng khoản hỗ trợ. Hội đồng thẩm định cho rằng quy định “trường hợp cá nhân, tổ chức hỗ trợ nhân đạo bằng tiền thì phải thực hiện thông qua tài khoản của cơ sở nuôi dưỡng” là quy định phù hợp, bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc tiếp nhận hỗ trợ nhân đạo trong lĩnh vực nuôi con nuôi. Tuy nhiên, cũng cần có quy định để bảo đảm trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc quản lý các cơ sở nuôi dưỡng và xử lý vi phạm vì theo quy định của Luật Chính quyền địa phương, đây là nội dung đã được phân cấp rất mạnh cho chính quyền địa phương.
Đề nghị cân nhắc việc giao Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp, và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hướng dẫn, chỉ đạo việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng hỗ trợ nhân đạo có thể dẫn đến việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Bộ và địa phương là không phù hợp với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.
3. Yêu cầu về xác nhận trẻ em có đủ điều kiện được cho làm con nuôi nước ngoài (Điều 16)
Nội dung yêu cầu về xác nhận trẻ em có đủ điều kiện được cho làm con nuôi nước ngoài là phù hợp với các nguyên tắc của Công ước La Hay, giúp tạo điều kiện để trẻ em có khuyết tật nặng được nhận làm con nuôi của người nước ngoài vì lợi ích tốt nhất cho trẻ. Tuy nhiên, dự thảo Nghị định chưa quy định rõ thời gian niêm yết là bao lâu về việc cho trẻ em làm con nuôi nước ngoài tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của cha mẹ đẻ mà chỉ quy định trong thời hạn 6 tháng kể từ thời điểm công an cấp tỉnh có kết quả xác minh. Quy định như vậy có dẫn đến cách hiểu khác nhau khi thi hành, do đó, đề nghị quy định rõ thời gian niêm yết.
 Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị Cơ quan soạn thảo tổng hợp ghi nhận những ý kiến góp ý, nghiên cứu, chỉnh lý, tiếp thu và có giải trình làm rõ. Đồng thời đồng tình sự cần thiết ban hành nghị định. Qua đó, Thứ trưởng nhấn mạnh cơ quan soạn thảo cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm định cũng như rà soát kỹ pháp luật hiện hành, để chỉnh lý những quy định trong dự thảo sao cho phù hợp và không trái với các văn bản pháp luật liên quan.

Vụ VĐCXDPL