Phát biểu khai mạc Hội nghị đối thoại, ông Nguyễn Hồng Tuyến cho biết, Luật ban hành văn bản QPPL 2015 đặt ra nhiệm vụ bắt buộc trong xây dựng văn bản QPPL là chính sách phải được xây dựng và phê duyệt ngay trong giai đoạn lập đề nghị xây dựng văn bản đối với: luật, nghị quyết của Quốc hội; pháp lệnh, nghị quyết của UBTVQH; Nghị định của Chính phủ; nghị quyết của HĐND cấp tỉnh. Đây chính là điểm mới có tính chất đột phá của Luật ban hành văn bản QPPL năm 2015 để đảm bảo chính sách của quốc gia cũng như chính sách đặc thù của địa phương được đánh giá, lựa chọn kỹ lưỡng, đảm bảo được tính khả thi trong thực tế cũng như tính khả thi khi dự báo cho tương lai phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, của mỗi địa phương trước khi “hoá thân” vào VBQPPL bằng quá trình soạn thảo. Do đó, đây cũng là một trong những nghiệp vụ pháp chế mới, quan trọng mà tổ chức pháp chế các Bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức xã hội nghề nghiệp là đầu mối thực hiện, góp ý theo quy định của Luật ban hành văn bản QPPL năm 2015.
Ông Tuyến cũng cho biết, thực tế thời gian qua cho thấy, công tác góp ý, phản biện của các bộ, ngành, đặc biệt là các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội nghề nghiệp đối với các chính sách trong quá trình xây dựng văn bản QPPL còn nhiều bất cập, khó khăn,vướng mắc. Vì vậy, Hội nghị đối thoại này ngoài ý nghĩa là một diễn đàn để những người làm công tác pháp chế các bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức xã hội nghề nghiệp có cơ hội để gặp gỡ, trao đổi thông tin về tình hình, công tác pháp chế tại bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức xã hội nghề nghiệp, mà còn là diễn đàn để người làm công tác pháp chế đưa ra các giải pháp cụ thể trong việc nâng cao hiệu quả của công tác pháp chế nói chung cũng như những phản hồi về việc thực hiện nghiệp vụ đánh giá tác động chính sách và phản biện chính sách của các cơ quan, tổ chức trong quá trình xây dựng pháp luật nói riêng theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.
Đánh giá về thực trạng hoạt động góp ý và phản biện chính sách trong quá trình xây dựng văn bản QPPL của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, ông Đỗ Duy Thường, Nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, hoạt động góp ý, phản biện đối với dự thảo văn bản QPPL thời gian qua được Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức thực hiện nề nếp và thường xuyên trong vai trò phát huy dân chủ đại diện cho nhân dân tham gia xây dựng chính sách pháp luật trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Những ý kiến góp ý, phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đều được các cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý nhất là những ý kiến góp ý, phản biện về quyền trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chính sách liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân trong các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Hội đồng nhân dân, quyết định của Ủy ban nhân dân. Ông cũng cho rằng, khó khăn, tồn tại nhiều nhất trong hoạt động góp ý, phản biện chính sách trong quá trình xây dựng văn bản QPPL của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội nhiều nhất vẫn là công tác tham gia góp ý chính sách pháp luật (ví dụ như việc gửi văn bản của cơ quan soạn thảo văn bản đến cơ quan Ủy ban Mặt trận để góp ý nhiều khi không đầy đủ loại văn bản, ít khi gửi báo cáo đánh giá tác đông, báo cáo tổng kết việc thực hiện pháp luật hoặc những nội dung chính sách cần sửa đổi, bổ sung…).
Đại diện Cục Pháp chế và cải cách hành chính, Bộ Công an cho rằng, việc thực hiện các quy định về đánh giá tác động chính sách của Luật ban hành văn bản QPPL năm 2015 trong đó đánh giá tác động về xã hội của chính sách còn nhiều lúng túng, vướng mắc mà hầu hết các Bộ, ngành trong đó có Bộ Công an gặp phải trong quá trình thực hiện vì cho rằng, nội dung đánh giá tác động của chính sách có phạm vi quá rộng; hầu hết các đánh giá lợi ích, chi phí trong báo cáo đánh giá tác động mới chỉ là định tính và ước lượng, mang tính chủ quan cao. Đối với các văn bản điều chỉnh của ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an nhiều văn bản có tính chất đặc thù liên quan đến tổ chức, hoạt động, các biện pháp nghiệp vụ của ngành nên việc xác định các tác động về xã hội đối với các nội dung đánh giá là khá hạn hẹp. Vị đại diện của Cục này cũng đề xuất, quy định của pháp luật về đánh giá tác động chính sách cần được sửa đổi, bổ sung theo hướng cụ thể, rõ ràng hơn để dễ hiểu, dễ thực hiện. Bên cạnh đó cũng cần nghiên cứu, xem xét việc miễn đánh giá tác động chính sách đối với một số dạng văn bản QPPL cụ thể ví dụ như văn bản liên quan nhiều đến quy trình giải quyết công việc của một ngành, một lĩnh vực cụ thể hoặc đối với những văn bản có tác động nhạy cảm, có tính chính trị…
Tại Hội nghị, nhiều tham luận, ý kiến cũng được các đại biểu đưa ra, đặc biệt là các kiến nghị Hội Luật gia Việt Nam, Bộ Xây dựng nhằm nâng cao chất lượng tham gia xây dựng pháp luật của các cơ quan, tổ chức nhất là trong việc đánh giá đánh giá tác động của chính sách và phản biện chính sách./.