Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ, ngành, doanh nghiệp trong việc thực hiện các nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch và các nhiệm vụ được giao theo quy định của Nghị định số 55/2011/NĐ-CP, 6 tháng đầu năm 2018 công tác pháp chế của Bộ, ngành và doanh nghiệp đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong công tác xây dựng pháp luật; công tác thẩm định, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, hợp nhất văn bản QPPL, pháp điển hệ thống QPPL, kiểm soát thủ tục hành chính; phổ biến, giáo dục pháp luật; công tác xây dựng quy chế nội bộ của doanh nghiệp, góp ý, kiến nghị đối với các văn bản QPPL của các doanh nghiệp…
Đánh giá về những khó khăn, vướng mắc trong công tác pháp chế của Bộ, ngành và doanh nghiệp, báo cáo tại Hội nghị cũng chỉ rõ: chất lượng một số đề nghị xây dựng, dự án, dự thảo luật còn chưa được như mong muốn; vẫn còn tình trạng xin lùi, xin rút hoặc bổ sung dự án vào Chương trình và gửi hồ sơ dự án dự thảo đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra, đại biểu Quốc hội chậm so với quy định; tình trạng nợ ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn chưa được khắc phục triệt để. Một số Bộ, ngành chưa phát huy hiệu quả công tác kiểm tra, tự kiểm tra, chưa thường xuyên gửi văn bản đến cơ quan kiểm tra theo quy định của Luật ban hành VBQPPL năm 2015 và Nghị định số 34/2016/NĐ-CP; việc xử lý VBQPPL có dấu hiệu trái pháp luật còn đối phó, chưa được thực hiện dứt điểm, chưa đáp ứng được yêu cầu; việc thực hiện một số nhiệm vụ về cải cách thủ tục hành chính chưa bảo đảm tiến độ; công tác quản lý xử lý vi phạm hành chính, theo dõi thi hành pháp luật còn nhiều khó khăn, nhất là về phương thức tổ chức thực hiện; hiệu quả công tác theo dõi thi hành pháp luật ở một số Bộ, ngành chưa có nhiều chuyển biến; công tác phổ biến giáo dục pháp luật chưa khắc phục được tính hình thức; một số nội dung chưa phù hợp, chưa sát với nhu cầu của cán bộ, công chức, người dân hoặc chưa đúng trọng tâm, còn dàn trải; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng đặc thù chưa được quan tâm đúng mức...
Tại Hội nghị, ông Bạch Quốc An, Vụ trưởng Vụ Pháp luật Quốc tế, Bộ Tư pháp chia sẻ, hiện nay sự tham gia của tổ chức pháp chế các bộ, ngành đối với việc xây dựng thỏa thuận pháp luật và điều ước quốc tế còn hạn chế. Vì vậy, ông An đề nghị thời gian tới, các Bộ, ngành cần phải quan tâm hơn đến hoạt động hợp tác quốc tế trong đó có việc tham gia ý kiến của tổ chức pháp chế đối với các điều ước quốc tế và thỏa thuận quốc tế.
Trao đổi về tình hình thực hiện công tác pháp chế và các khó khăn, vướng mắc trong công tác xây dựng pháp luật, pháp chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bà Lê Thị Kim Dung, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, công tác pháp chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo thời gian qua nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ; có sự phối hợp rất tốt giữa các đơn vị thuộc Bộ, giữa đơn vị thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo với các đơn vị của Bộ Tư pháp, với các cơ quan thẩm tra..Đồng chí Vụ trưởng cũng trăn trở về việc hiện nay một loạt các Phòng Pháp chế tại các Sở Giáo dục và Đào tạo bị giải thể hoặc sáp nhập về các phòng, ban khác của Sở nên cũng ảnh hưởng rất lớn đến công tác pháp chế của toàn ngành. Bà Dung đề nghị Bộ Tư pháp cần sớm nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 55/2011/NĐ-CP cho phù hợp với thực tiễn, nhất là trong điều kiện tinh giản biên chế, tinh gọn bộ máy hiện nay. Về công tác xây dựng pháp luật, bà Dung đề nghị, thời gian tới, Bộ Tư pháp cần nghiên cứu khi sửa đổi Luật ban hành văn bản QPPL năm 2015 phải đảm bảo phù hợp và cân bằng về thời gian giữa việc đánh giá tác động của chính sách và việc soạn thảo văn bản.
Đại biểu Quốc hội Lưu Bình Nhưỡng, Ủy viên thường trực Ủy ban Về các vấn đề xã hội, Quốc hội cũng có băn khoăn về việc hiện nay hàng loạt Phòng Pháp chế tại các Sở Giáo dục và Đào tạo bị giải thể; nguồn nhân lực làm công tác pháp chế còn hạn chế, điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc xây dựng và thực thi pháp luật của Bộ, ngành. Đóng góp ý kiến vào dự thảo báo cáo của Bộ Tư pháp, Đại biểu cho rằng, một trong những hạn chế trong công tác xây dựng pháp luật của Bộ, ngành thời gian qua là do chưa thu hút được vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong việc giám sát và phản biện xã hội đối với các dự thảo văn bản QPPL; trong quá trình soạn thảo văn bản còn xảy ra tình trạng lợi ích nhóm; quá trình xây dựng chính sách chưa tôn trọng ý kiến đóng góp đa chiều của xã hội về nội dung chính sách... Đại biểu kiến nghị cần có cơ chế để thu hút sự tham gia ý kiến của Mặt trận Tổ quốc, các thành viên của Mặt trận, sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học, ý kiến của cơ quan phản biện độc lập đối với dự án, dự thảo văn bản; đồng thời, phải nâng cao vai trò thực sự của cơ quan thẩm định văn bản theo hướng nghiên cứu có cơ chế để cơ quan thẩm định được quyền phát biểu trước Quốc hội về quan điểm của mình đối với dự thảo văn bản...
Chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đến hạn chế, bất cập nêu trên, Đại biểu cho rằng, sự quan tâm và nhận thức về vai trò, vị trí của công tác pháp chế, xây dựng pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật của lãnh đạo một số Bộ, ngành chưa cao. Đại biểu đề nghị Bộ Tư pháp báo cáo Thủ tướng Chính phủ để có sự chấn chỉnh và chỉ đạo kịp thời về vấn đề này. Trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải làm cho người dân hiểu được họ được hưởng quyền, lợi ích, nghĩa vụ gì trong từng văn bản; phải phổ biến cho người dân được biết ngay từ giai đoạn làm chính sách chứ không cần phải chờ đến giai đoạn khi luật được thông qua. Đại biểu kiến nghị, thời gian tới có thể nghiên cứu để đổi tên Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật thuộc Bộ Tư pháp hiện nay thành Vụ Phổ biến, giáo dục chính sách và pháp luật để thực hiện nhiệm vụ này.
Phát biểu bế mạc hội nghị, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu đánh giá cao những kết quả trong công tác pháp chế 6 tháng đầu năm 2018 của Bộ, ngành và doanh nghiệp. Để công tác pháp chế thời gian tới đạt hiệu quả Thứ trưởng đề nghị các Bộ, ngành cần xác định nhiệm vụ trọng tâm trong công tác pháp chế là xây dựng pháp luật, từ đó thực hiện nghiêm túc các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về công tác xây dựng pháp luật, đặc biệt là ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công thư số 160/LĐCP ngày 18/4/2018 về công tác xây dựng thể chế, đảm bảo hồ sơ trình các dự án luật theo đúng quy định của Luật ban hành VBQPPL; các bộ, cơ quan ngang bộ chấn chỉnh công tác xây dựng pháp luật, củng cố, nâng cao năng lực của đơn vị, bộ phận pháp chế, các Ban soạn thảo, Tổ biên tập xây dựng VBQPPL; không để tái diễn tình trạng chậm tiến độ, không bảo đảm chất lượng dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật; tiếp tục chỉ đạo, quán triệt các quy định của Nghị định số 55/2011/NĐ-CP về công tác pháp chế để có nhận thức đầy đủ, thống nhất về vị trí, vai trò của công tác pháp chế; phối hợp chặt chẽ với Bộ Nội vụ trong việc ban hành văn bản hướng dẫn về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức pháp chế trong cơ cấu các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh; thường xuyên tổ chức kiểm tra và đánh giá tình hình thực hiện Nghị định số 55/2011/NĐ-CP; kịp thời có biện pháp hoặc gửi kiến nghị về Bộ Tư pháp để phối hợp, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn triển khai công tác pháp chế. Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, các Bộ, ngành, doanh nghiệp cần phải nỗ lực và quyết tâm để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên.
Nhân dịp này, để ghi nhận và tôn vinh những cá nhân đã có những đóng góp cho sự phát triển của Ngành Tư pháp nói chung và công tác pháp chế nói riêng, Bộ Tư pháp đã trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Tư pháp” cho những người làm công tác pháp chế có nhiều thành tích đóng góp cho ngành Tư pháp./.

 Vụ Các vấn đề chung về XDPL