Thực hiện Quyết định số 585/QĐ-TTg ngày 05/5/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp giai đoạn 2014-2020 và Quyết định số 2139/QĐ-TTg ngày 28/11/2014 của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục thực hiện Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp giai đoạn 2010-2014, trên cơ sở Chương trình, kế hoạch đã đặt ra của Ban Quản lý Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành dành cho doanh nghiệp (Chương trình 585, Bộ Tư pháp), thời gian qua, Bộ Tư pháp, các Bộ, ngành, Sở Tư pháp, Hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức đại diện cho doanh nghiệp đã tổ chức nhiều hoạt động trong khuôn khổ hoạt động của Chương trình như: tổ chức hội thảo, tọa đàm, diễn đàn về các chuyên đề pháp luật kinh doanh, hội nghị đối thoại với các doanh nghiệp về các lĩnh vực pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; tổ chức các chương trình bồi dưỡng kiến thức pháp luật kinh doanh cho doanh nghiệp; thiết lập mạng lưới tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp tại các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn.... Các hoạt động này đã thu hút hàng nghìn lượt cán bộ pháp chế doanh nghiệp, người lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp; người làm công tác pháp chế của các tổ chức đại diện doanh nghiệp tham dự. Đây là lực lượng nòng cốt, chủ yếu tham dự các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp trong khuôn khổ Chương trình 585.         1. Kết quả đạt được
Chương trình 585 là điểm nổi bật của hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp theo quy định của Nghị định số 66/2018/NĐ-CP ngày 28/5/2010 của Chính phủ về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Từ năm 2010 đến nay, các hoạt động của Chương trình đã đạt được nhiều kết quả, được các doanh nghiệp đánh giá là có thiết thực và sát với nhu cầu của doanh nghiệp. Chỉ tính riêng trong năm 2018, Chương trình 585 đã phối hợp với các cơ quan, tổ chức tổ chức thành công 19 lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật kinh doanh cho doanh nghiệp tại 17 tỉnh, thành phố trên cả nước, thu hút gần 1800 đại biểu tham dự. Đối tượng tham dự chủ yếu là lãnh đạo doanh nghiệp, các phòng, ban, cán bộ pháp chế. Nội dung bồi dưỡng kiến thức pháp luật kinh doanh cho doanh nghiệp tập trung vào một số lĩnh vực pháp luật liên quan trực tiếp đén hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như pháp luật về quản trị doanh nghiệp, hợp đồng, hợp đồng lao động, sở hữu trí tuệ, đầu tư...Việc tổ chức các lớp bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ pháp chế cũng được tổ chức với nhiều nội dung phong phú. Năm 2018, Chương trình 585 đã tổ chức thành công 13 lớp bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ pháp chế doanh nghiệp tại 10 tỉnh, thành phố trên cả nước thu hút gần 1000 cán bộ pháp chế, người làm công tác pháp luật tại doanh  nghiệp tham dự. Ngoài ra, trên cơ sở các kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ pháp chế doanh nghiệp quy định tại Nghị định số 55/2011/NĐ-CP ngày 04/7/2011 của Chính phủ quy định về vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy tổ chức pháp chế ở Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các doanh nghiệp nhà nước, trong đó tập trung bồi dưỡng, tập huấn các nội dung liên quan đến kỹ năng soạn thảo, đàm phán, ký kết hợp đồng trong kinh doanh; kỹ năng giải quyết tranh chấp trong kinh doanh...Thông qua các hình thức hỗ trợ cho doanh nghiệp, lãnh đạo, người quản lý doanh nghiệp, người làm công tác pháp chế trong doanh nghiệp nhận thức được rõ hơn về vị trí, vai trò của pháp luật trong quá trình xây dựng, quản lý, điều hành của doanh nghiệp, qua đó đã quan tâm, tạo điều kiện để bố trí, sắp xếp người làm công tác pháp chế, thành lập tổ chức pháp chế trong doanh nghiệp. Cùng với đó, trình độ hiểu biết pháp luật của đội ngũ này ngày càng được nâng lên, tạo được thói quen tuân thủ pháp luật của số lượng không nhỏ các doanh nghiệp. Mặt khác, các hoạt động của Chương trình đã có tác động tích cực đến việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Các hoạt động này còn có tác động rất lớn đến những người làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, thông qua các hoạt động của Chương trình đã giúp họ hiểu biết sâu rộng về pháp luật, bổ sung thêm kinh nghiệm, kiến thức trong quá trình tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Thông qua các tọa đàm, hội nghị đối thoại với các nội dung thiết thực, liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, người làm công tác pháp chế doanh nghiệp, người quản lý doanh nghiệp còn cập nhật được nhiều kiến thức, thông tin để vận dụng vào thực tiếp, góp phần hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp, đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động trong một hành lang pháp lý an toàn, hiệu quả.
Trong những năm qua, Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật là đơn vị giúp Bộ trưởng Bộ Tư pháp theo dõi, quản lý công tác pháp chế trong phạm vi cả nước trong đó pháp chế doanh nghiệp nhà nước cho thấy: các Bộ, ngành, Sở Tư pháp, Hiệp hội doanh nghiệp...trong phạm vi cả nước đã tổ chức nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật kinh doanh dành cho doanh nghiệp; các hội nghị đối thoại với doanh nghiệp về các vấn đề pháp lý có liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp với hình thức, nội dung phong phú, thiết thực, phù hợp với nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực mà doanh nghiệp quan tâm (hợp đồng; đất đai; cơ chế giải quyết tranh chấp; pháp luật về thuế - tài chính;...).
Một số doanh nghiệp, tập đoàn tổng công ty có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế rất quan tâm đến công tác pháp chế trong doanh nghiệp như Tổng công ty thuốc lá Việt Nam, Tổng công ty May 10, Tập đoàn Công nghiệp Than và khoáng sản Việt Nam...thường xuyên có sự kết nối giữa doanh nghiệp với các tổ chức đại diện cho doanh nghiệp như VCCI, Câu lạc bộ pháp chế doanh nghiệp. Các hiệp hội, Câu lạc bộ cũng tổ chức chăm sóc các thành viên của mình thông qua việc tìm hiểu những khó khăn pháp lý của doanh nghiệp, khảo sát, tập hợp các ý kiến phản hồi của thành viên để kip thời tư vấn các vướng mắc cho doanh nghiệp khi có yêu cầu....
Nhìn chung, thông qua các hoạt động của Chương trình 585 các doanh nghiệp đều ủng hộ, đánh giá cao ý nghĩa của Chương trình. Thông qua các hoạt động này, đã giúp các doanh nghiệp nâng cao nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp về tầm quan trọng của công tác pháp chế trong doanh nghiệp, hạn chế những rủi ro pháp lý trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra, thông qua các hoạt động này đã tạo được sự kết nối giữa các cơ quan nhà nước với doanh nghiệp, có được kênh thông tin chính thức về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp và giúp các doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, giải đáp thắc mắc liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
2. Hạn chế, vướng mắc và nguyên nhân
2.1. Hạn chế và vướng mắc
Thực tế cho thấy năng lực hiểu biết và thực thi pháp luật của một số doanh nghiệp trong nước còn nhiều hạn chế. Tình trạng doanh nghiệp không quan tâm đến việc tìm hiểu và thực hiện pháp luật là khá phổ biến, nhất là ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa; nhiều doanh nghiệp còn chưa có thói quen sử dụng tư vấn pháp luật để vận dụng pháp luật, coi nhẹ việc tuân thủ pháp luật, thờ ơ, chưa thấy được tầm quan trọng của pháp luật, chưa nắm vững các quy định của pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của mình nên dẫn đến có nhiều doanh nghiệp bị động để xảy ra các vụ tranh chấp, khiếu kiện liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
 Các hoạt động của Chương trình tuy đã có nhiều đổi mới nhưng việc thu hút đông đảo các doanh nghiệp tham gia là chưa nhiều, đặc biệt là ở các địa phương. 
 Các mức chi cho việc tổ chức Chương trình còn rất thấp, khó thu hút được các chuyên gia tham gia các hoạt động đối thoại và bồi dưỡng của Chương trình.
2.2. Nguyên nhân
Hiện nay còn có một bộ phận không nhỏ người lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp còn có sự nhận thức chưa đúng đắn về ý nghĩa, vai trò và tầm quan trọng của công tác pháp chế doanh nghiệp nên sự quan tâm, chỉ đạo, tạo điều kiện để tổ chức pháp chế, người làm pháp chế doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động của Chương trình 585 còn hạn chế; một số doanh nghiệp còn tỏ ra thờ ơ khi được mời tham gia.
Bên cạnh đó, một số nội dung của Chương trình 585 còn chưa thực sự thiết thực với doanh nghiệp, chưa thực sự liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp, do đó việc thu hút các doanh nghiệp tham gia các hoạt động này còn hạn chế. Trong khi đó, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp diễn ra liên tục theo từng ngày, từng giờ, do đó doanh nghiệp cũng khó thu xếp thời gian để tham dự.
Trong bối cảnh hiện nay, các doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn do kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp rơi vào bờ vực phá sản nên có doanh nghiệp không còn quan tâm để tham gia vào các hoạt động của Chương trình 585.
3. Đề xuất, kiến nghị
Để thu hút sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp đối với các hoạt động của Chương trình 585 trong thời gian tới, đề nghị:
Thứ nhất, phải tích cực tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về ý nghĩa, vai trò và tầm quan trọng của công tác pháp chế doanh nghiệp để nâng cao nhận thức của người quản lý doanh nghiệp, lãnh đạo doanh nghiệp, qua đó, có sự quan tâm, tạo điều kiện đối với công tác này.
Thứ hai, Chương trình 585 (Bộ Tư pháp) phải đổi mới các phương thức tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn, tọa đàm, tiến hành khảo sát nhu cầu của doanh nghiệp để có những chương trình, nội dung phù hợp, thiết thực với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Trong năm 2019 nên tập trung tổ chức các lớp bồi dưỡng tăng cường năng lực cho đội ngũ người làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp ở Bộ, ngành, địa phương; tổ chức các hội nghị đối thoại, tọa đàm, diễn đàn về pháp luật liên quan đến việc thực thi các văn bản quy phạm pháp luật trong thời gian qua, tập trung vào các văn bản quy phạm pháp luật có ảnh  hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa...
Thứ ba, các hiệp hội doanh nghiệp, Câu lạc bộ pháp chế doanh nghiệp phải nâng cao năng lực tư vấn pháp luật cho các doanh nghiệp; thành lập các nhóm chuyên gia tư vấn pháp luật là các nhà khoa học, luật sư, luật gia qua đó có thể đáp ứng yêu cầu tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp một cách kịp thời, hiệu quả.
Thứ tư, cần phải nâng cao hơn nữa về vị thế của Câu lạc bộ pháp chế doanh nghiệp, phát huy vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các doanh nghiệp trong việc xây dựng và thực thi pháp luật để hoàn thiện hệ thống pháp luật, chú trọng công tác chăm sóc, phát triển hội viên, tạo ra nhiều diễn đàn cho pháp chế doanh nghiệp hội viên tham gia.
Thứ năm, cần đẩy mạnh việc thông tin cho doanh nghiệp không chỉ bằng hình thức truyền thống bằng văn bản mà đổi mới, sử dụng các hình thức khác như website, facebook, zalo... để thông tin về các hoạt động của Chương trình...Bên cạnh đó, cần hoàn thiện hơn trang thông tin điện tử của Bộ Tư pháp về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp để cập nhật thông tin, hoạt động của Chương trình, quảng bá các hoạt động của Bộ, ngành, Sở Tư pháp trong khuôn khổ hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp cho cộng đồng doanh nghiệp được biết.
Thứ sáu, cần nghiên cứu để hoàn thiện, sửa đổi các văn bản về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhất là các văn bản quy định về vấn đề kinh phí dành cho hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, trong đó chú trọng đến chế độ, chính sách cho những người làm công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp như đội ngũ giảng viên, báo cáo viên, luật sư, luật gia...
Thứ bảy, Ban Quản lý Chương trình 585 cần phải thường xuyên có sự trao đổi, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương, các cơ quan, đơn vị là đơn vị liên ngành của Chương trình và các đơn vị được thụ hưởng các hoạt động của Chương trình để rút kinh nghiệm, có các giải pháp thiết thực, hiệu quả trong công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, ở các địa phương, để thu hút được các doanh nghiệp, đội ngũ làm công tác pháp chế doanh nghiệp ở địa phương tham gia các hoạt động của Chương trình 585, Sở Tư pháp các địa phương cần có sự phối hợp chặt chẽ với Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh để thu hút các doanh nghiệp hội viên tham gia các hoạt động của Chương trình./.

                                                                     Ngô Huyền